Trở về với nét đẹp hoang dã, tâm linh tín ngưỡng và truyền thống với những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của vùng đất cao nguyên đại ngàn. Chúng ta cùng tìm hiểu về nét sinh hoạt truyền thống và nơi mà buôn làng sẽ cùng nhau chia sẻ những vui buồn và khó khăn trong cuộc sống, nơi diễn ra những nghi lễ tâm linh mà khoa học không thể giải thích và nơi đó có tên gọi đầy kỳ lạ và huyễn hoặc ” Nhà Rông”.

thiet-ke-kien-truc-va-y-nghia-van-hoa-nha-rong-tay-nguyen-2

Nhà rông nhìn từ bên ngoài.

1 . Nhà rông là gì?

– Là nơi sinh hoạt chung của đồng bào dân tộc thiểu số khu vực tây nguyên, nơi diễn ra nghi lễ tâm linh tín ngưỡng truyền thống. Là nơi nhưng thông báo từ các già làng sẽ được trực tiếp truyền đến gia chủ trong những cuộc họp của buôn làng. Chung quy lại nhà rông là nơi bảo tồn những nét văn hóa độc đáo những di sản vật thể và phi vật thể riêng của những dân tộc thiểu số vùng đất cao nguyên lộng gió.

– Trong không gian nhà rông, các hoạt động văn hóa văn nghệ dân gian cổ truyền như diễn xướng dân gian, nhạc cụ dân tộc, hát kể sử thi… sẽ được diễn ra vào các dịp lễ, đây chính là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người dân đồng bào. Không chỉ vậy, đây còn là chốn linh thiêng khi diễn ra các nghi thức trong đời sống tâm linh, là địa điểm tổ chức lễ cưới các chàng trai, cô gái, lễ đâm trâu, mừng lúa mới, lễ tết truyền thống của buôn làng, đồng thời là nơi hội họp của hội đồng Già làng với cộng đồng, diễn ra các vị phân xử kiện tụng, tranh chấp… ngoài ra, các vị khách quý cũng sẽ được dân làng đón tiếp tại đây.
– Theo tập tục của người dân Tây Nguyên, nhà Rông còn là nơi trú ngụ hàng đêm của những chàng trai chưa vợ trong buôn làng, cũng là nơi để các nam thanh nữ tú đến hẹn hò, gặp gỡ, tỏ tình, trao duyên cho nhau trong những ngày lễ hội, để rồi từ đó phải lòng và kết duyên vợ chồng… chính vì vậy, trong đời sống văn hóa của đồng bào Tây Nguyên, nhà Rông không chỉ là hình ảnh quen thuộc mang tính tiềm thức, máu thịt, mà còn có một vị trí, vai trò rất quan trọng mà không bất cứ một ai có thể xâm phạm.

tim-hieu-kien-truc-nha-rong-tay-nguyen-4

Cồng chiêng tây nguyên những âm thanh đầy ma mị đã được Unesco công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.

2 . Kiến trúc và kết cấu.

Nhiều người ví mái nhà Rông giống như cánh buồm no gió, nhưng có lẽ gần gũi hơn là hình ảnh của lưỡi rìu, lưỡi búa trong kết cấu nhà Rông Tây Nguyên. Tuy nhiên nó không phải là mặt phẳng mà được cấu trúc theo hình elip để tránh sức cản gió tối ưu.

Thoạt nhìn, phần mái có vẻ như mất cân đối so với cấu tạo tổng thể của nhà Rông nhưng nó lại tạo ra sự thanh thoát, khác biệt giữa những mái nhà sàn của cư dân trong cộng đồng.

Đặc điểm kết cấu nhà Rông Tây Nguyên về chiều cao phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: kiến trúc của mỗi dân tộc, thể hiện sự quyền uy, sức mạnh của cộng đồng làng, tỷ lệ so với chiều rộng… do đó không cố định. Tuy nhiên tính từ mặt đất đến nóc nhà Rông thường dao động khoảng 8 đến 20m, phổ biến nhất là khoảng 15 đến 16m, cao nhất khoảng 30m. Chiều dài nhà Rông khoảng 10m và chiều rộng hơn 4m.

Phân loại: Có 2 loại nhà Rông ở Tây Nguyên gồm nhà Rông trống (đực) và nhà Rông mái (cái). Nhà Rông trống có mái to cao chót vót, có hà cao đến 30m.

26843170

Nơi sinh hoạt văn hóa và truyền sử của người đồng bào.

Việt Nam có đến hơn 54 dân tộc anh em với lịch sử và truyền thống phát triển lâu dài kéo theo đó là những nét văn hóa kiến trúc đặc trưng. Như trên bài viết này ta đã thấy được một vài nét độc đáo về nhà Rông của một số dân tộc thiểu số ở tây nguyên và còn nhiều nhiều nữa những giá trị vật thể và phi vật thể mà chúng ta cần lưu giữ.